Vulkanisme

Vulkanisme is een proces dat vandaag nog bestaat op aarde, en dat al voorkomt op bijna alle planeten sinds het begin van ons zonnestelsel.
Vandaag zijn er hoogst waarschijnlijk geen vulkanische uitbarstingen meer op Mars, maar enkele miljoenen jaren geleden waren die de oorzaak van hoe het oppervlak van de planeet er vandaag nog uitziet.
Alle rotsen die onderzocht werden door de Viking-landers blijken van vulkanische oorsprong te zijn.

Mars, de thuis voor vele vulkanen.

Mars is de thuis voor enorm grote vulkanen die wel tien tot honderd keer zo groot zijn als die op aarde.
Daar zijn 2 oorzaken van:

De eerste is dat de korst van Mars veel statischer is dan die van de aarde.
Op aarde verschuift de aardkorst voortdurend door de platentectoniek.
De aardkorst plaatst zich over de warmtebron waardoor de vulkaan inactief wordt en dus niet meer kan groeien.
Op Mars blijft de korst liggen waardoor vulkanen daar een veel langer leven beschoren zijn en er zich dus véél grotere vulkanen kunnen vormen.

De tweede oorzaak is de zwaartekracht.
De zwaartekracht op Mars is veel kleiner dan die op Venus en de aarde.
De hoogte van een vulkaan wordt bepaald door het vermogen van een gesteente om het gewicht van een berg te dragen.
Een schitterend voorbeeld daarvan is de vulkaan Mauna Loa op aarde.
Die is al heel lang actief maar wordt niet meer groter doordat het gesteente het gewicht van de vulkaan niet meer kan dragen.
Er komt nog bijna alle dagen/weken lava naar buiten maar toch wordt ze niet meer groter.
Door het gewicht zakt de vulkaan enkel wat dieper weg.
Dus omdat de zwaartekracht op Mars drie keer zo klein is als hier op aarde kunnen de vulkanen daar véél groter worden.

De twee grootste vulkanische gebieden zijn Tharsis en Elysium.

Tharsis
----------

Het Tharsis-gebied is het grootste vulkanische gebied van Mars.
Het heeft een omtrek van 4000 km, hoogte van ongeveer 10 km, en bezit 12 grote vulkanen waarvan 4 hele grote, schildvulkanen genoemd: Ascraeus Mons, Pavonis Mons en Arsia Mons op de hoge Tharsis-rug en Olympus Mons die daar in de buurt ligt.

Olympus Mons, de grootste van heel Mars en waarschijnlijk ook het hele zonnestelsel, is een schildvulkaan net zoals de vulkanen van Hawaï maar dan veel groter.
Olympus Mons is ongeveer vijfentwintig kilometer hoog en haar diameter is bijna vijfhonderd kilometer.
De caldeira, de centrale krater heeft een diameter van ongeveer tachtig kilometer.
Het eiland Oahu van de Hawaï-archipel, ontstaan door aardse vulkanische activiteiten, zou er volledig in kunnen verdwijnen.

Men weet niet of Olympus Mons nog actief is.
Maar op de hellingen van de caldeira zijn er geen inslagkraters waargenomen.
Dit toont aan dat het oppervlak daar jonger moet zijn dan enkele tientallen miljoenen jaren, wat geologisch gezien erg jong is.
We zullen pas zeker weten of de vulkaan nog actief is, als we ze echt eens zullen zien uitbarsten.

Elysium
------------

Het Elysium-gebied is het tweede grootste vulkanengebied op Mars, maar dit is veel ouder dan de vorige.
Het heeft een oppervlakte van 1700 op 2400 km en ligt op een hoger gelegen stuk van de planeet.
Hier zijn er drie grote vulkanen te vinden maar zijn iets kleiner dan deze uit het Tharsis.
Elysium Mons is de grootste, hij heeft een omtrek van 700 km en ligt 13 km hoger dan de omringende vlaktes.